Prostatit Tedavisi

Prostatit Nedir?

Prostatit, prostat bezinin iltihaplanması veya prostat kaynaklı ağrı tablosudur. Diğer prostat hastalıklarından iki önemli farkı vardır: her yaşta görülebilir ve çoğu durumda enfeksiyon yoktur.

Bu ikinci nokta, hastaların en çok şaşırdığı ve en çok zaman kaybettiği yerdir.

Prostatit Kanser midir, Kansere Dönüşür mü?

Hayır. Prostatit kanser değildir ve prostat kanserine dönüşmez. Ancak PSA değerini yükseltebildiği için zaman zaman kanser şüphesiyle karıştırılabilir — bu konuya aşağıda ayrıca değiniyoruz.

Prostatitin Dört Tipi

Uluslararası sınıflamada prostatit dört kategoriye ayrılır. Hangi tipte olduğunuz, tedavinin tamamını belirler.

Tip 1 — Akut bakteriyel prostatit. Ani başlar; yüksek ateş, titreme, şiddetli ağrı ve idrar yapamama görülebilir. Acil değerlendirme gerektirir. Nadir görülür ancak en ciddi tablodur.

Tip 2 — Kronik bakteriyel prostatit. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarıyla seyreder. Kültürde üreme saptanır. Vakaların küçük bir kısmını oluşturur.

Tip 3 — Kronik prostatit / kronik pelvik ağrı sendromu. Hastaların yaklaşık %90'ı bu gruptadır. Üç aydan uzun süren pelvik bölge ağrısı vardır ancak bakteri bulunmaz. Kendi içinde iltihap hücresi görülen (IIIA) ve görülmeyen (IIIB) olarak ikiye ayrılır.

Tip 4 — Belirtisiz iltihap. Hastanın şikayeti yoktur; başka bir nedenle yapılan biyopside veya tetkikte tesadüfen saptanır. Genellikle tedavi gerektirmez.

Belirtiler

• Perine bölgesinde (makat ile testisler arası) ağrı veya baskı hissi
• Kasık, testis, penis ucu veya bel bölgesine yayılan ağrı
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, aceleyle tuvalete yetişme
• İdrar akımında zayıflama
• Boşalma sırasında veya sonrasında ağrı
• Cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu
• Halsizlik, kas-eklem ağrıları (özellikle akut tabloda)

Kronik prostatitte şikayetler dalgalı seyreder: haftalarca rahat geçen dönemler ile alevlenmeler birbirini izler. Bu dalgalanma, hastanın “geçti sandım, yine başladı” döngüsüne girmesine neden olur.

Acil Başvuru Gerektiren Durum

Aşağıdakiler akut bakteriyel prostatiti düşündürür ve beklemeden başvuru gerektirir:

• 38°C üzeri ateş ve titreme
• Hiç idrar yapamama
• Şiddetli perine veya makat ağrısı
• Genel durum bozukluğu, bulantı-kusma

Bu tablo tedavi edilmezse kan dolaşımına yayılabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Şikayet sorgulaması ve NIH-CPSI ölçeği. Prostatit şiddetini ölçen standart bir soru formudur. Ağrı, idrar şikayetleri ve yaşam kalitesi ayrı ayrı puanlanır. Tedaviye yanıtı takip etmek için de kullanılır.

Parmakla prostat muayenesi. Akut tabloda prostat çok hassastır; bu durumda muayene nazik yapılır veya ertelenir.

İdrar tahlili ve kültür. Bakteri var mı, hangi antibiyotiğe duyarlı — bu sorunun cevabı tedavinin yönünü belirler.

Masaj öncesi/sonrası idrar örneği. Prostat kaynaklı iltihap ve bakteriyi ayırt etmeye yarayan yöntemdir.

PSA testi. Gerekli görülen olgularda istenir, ancak aşağıdaki uyarıyla birlikte değerlendirilir.

Ultrason ve rezidüel idrar ölçümü. Eşlik eden tıkanıklık veya apse varlığını araştırmak için.

Prostatit ve PSA İlişkisi

Prostatit, PSA değerini belirgin şekilde yükseltebilir — bazen kanser şüphesi uyandıracak düzeylere kadar. Bu nedenle aktif prostatit varken ölçülen PSA yanıltıcıdır ve tek başına yorumlanmamalıdır.

Doğru yaklaşım, iltihap tedavi edildikten sonra belirli bir süre beklenip ölçümün tekrarlanmasıdır. Birçok hastada değer kendiliğinden normale döner ve gereksiz biyopsiden kaçınılmış olur.

Bu ilişkinin tersi de önemlidir: prostat biyopsisi yapılan hastalarda, kanser aranırken sıklıkla iltihap bulguları saptanır. Prof. Dr. Serkan Altınova’nın da aralarında bulunduğu araştırma ekibi, tekrarlayan prostat biyopsilerinde prostatik enflamasyon sıklığını değerlendiren bir çalışmayı Üroonkoloji Kış Kongresi’nde sunmuştur.

PSA yüksekliğinin nedenleri ve izlenecek adımlar için PSA değerim yüksek çıktı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Antibiyotik Neden Her Zaman İşe Yaramıyor?

Bu, prostatit hastalarının en sık yaşadığı hayal kırıklığıdır ve açıklanması gerekir.

Prostatit tanısı alan hastaların büyük çoğunluğu Tip 3, yani bakteriyel olmayan gruptadır. Buna rağmen birçok hasta üst üste antibiyotik kullanır. Bir kür fayda etmez, ikincisi denenir, üçüncüsü başlanır.

Bunun iki sonucu olur: şikayet geçmez ve gereksiz antibiyotik kullanımı kendi riskini yaratır.

Antibiyotik, kültürde üreme saptanan ya da bakteriyel enfeksiyon lehine güçlü bulgular bulunan hastalarda yerindedir. Diğer hastalarda tedavi başka bir yoldan ilerler.

Yani “prostatit = antibiyotik” denklemi vakaların çoğunda yanlıştır. Doğru soru “hangi antibiyotik” değil, “bu hastada gerçekten bakteri var mı” sorusudur.

Tedavi Yaklaşımı

Kronik prostatitte tek bir ilaç ya da tek bir yöntem çözüm olmaz. Güncel yaklaşım, hastanın baskın şikayetine göre birkaç yöntemin birlikte kullanılmasıdır.

Antibiyotik — Yalnızca bakteriyel tiplerde. Tedavi süresi diğer enfeksiyonlardan uzundur.

Alfa blokerler — İdrar yapma şikayetleri öndeyse mesane boynunu gevşeterek rahatlama sağlayabilir.

Ağrı yönetimi — Anti-inflamatuar ilaçlar ve gerektiğinde nöropatik ağrıya yönelik tedaviler.

Pelvik taban tedavisi — Pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik, kronik pelvik ağrının sık rastlanan bir bileşenidir. Fizyoterapi ve gevşeme teknikleri bu grupta belirgin fayda sağlayabilir. Sıklıkla atlanan ama değerli bir basamaktır.

Yaşam tarzı düzenlemeleri — Uzun süre oturmaktan kaçınma, bisiklet kullanımının sınırlanması, kabızlığın giderilmesi, acı-baharatlı yiyecek ve alkolün azaltılması. Etkisi kişiden kişiye değişir; hangi tetikleyicinin sizde rol oynadığını belirlemek zaman alır.

Psikolojik destek — Kronik ağrı, kaygı ve uyku bozukluğu birbirini besler. Bu döngüyü kırmak tedavinin parçasıdır ve “hastalığın kafanda” anlamına gelmez.

Beklenti Konusunda Dürüst Olalım

Kronik prostatit, tek seferde kesin olarak çözülen bir hastalık değildir. Hastaların önemli bir kısmında şikayetler belirgin şekilde azalır ve yaşam kalitesi düzelir; ancak zaman zaman alevlenme görülebilir.

“Bir ay içinde tamamen geçecek” diyen bir yaklaşım gerçekçi değildir. Hedef, şikayetleri yönetilebilir düzeye indirmek ve alevlenme sıklığını azaltmaktır. Bu çerçeve baştan konulduğunda hastalar süreçle daha iyi baş eder.

Sık Karıştırılan Durumlar

Prostatit belirtileri başka hastalıklarla örtüşebilir. Ayırt edilmesi gerekenler:

• İyi huylu prostat büyümesi — İdrar şikayetleri benzerdir ancak ağrı tipik değildir. Ayrıntı için prostat büyümesi tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Üretrit (idrar kanalı iltihabı)
• Mesane ağrısı sendromu
• Pelvik taban kas spazmı

Bu ayrım yapılmadan başlanan tedaviler sonuç vermez.

Ankara’da Prostatit Tedavisi

Prostatitte başarıyı belirleyen ilk adım, hangi tipte olunduğunun doğru saptanmasıdır. Bakteriyel olmayan bir tabloya antibiyotik vermek, aylarca süren boşa geçmiş bir tedavi anlamına gelir.

Prof. Dr. Serkan Altınova, Çankaya’daki muayenehanesinde prostatit şikayeti olan hastaları değerlendirmekte, tipe uygun tedavi planını oluşturmaktadır.

Muayeneye gelirken daha önce kullandığınız antibiyotiklerin ve yapılan tahlillerin dökümünü getirmeniz, tekrar eden tedavilerden kaçınmak açısından önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Prostatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Prostatit cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir, eşinize geçmez. Yalnızca cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyona bağlı gelişen nadir olgularda altta yatan etken ayrıca tedavi edilir.

Kronik prostatit tamamen geçer mi?

Hastaların önemli bir kısmında şikayetler belirgin şekilde azalır. Ancak kronik tipte zaman zaman alevlenme görülebilir. Gerçekçi hedef, şikayeti yönetilebilir düzeye indirmektir.

Prostatit kısırlık yapar mı?

Prostatit sperm parametrelerini geçici olarak etkileyebilir. Çocuk isteği olan ve prostatit öyküsü bulunan kişilerde sperm analizi yapılması önerilir.

Cinsel perhiz prostatite iyi gelir mi?

Hayır, tersine düzenli boşalmanın bazı hastalarda rahatlama sağladığı bildirilmiştir. Cinsel perhiz önerilen bir yaklaşım değildir.

Prostat masajı tedavi midir?

Geçmişte sık uygulanan bir yöntemdi. Bugün bazı seçilmiş hastalarda destekleyici olarak değerlendirilebilir, ancak tek başına standart tedavi kabul edilmez.

Antibiyotik kullandım, geçmedi. Ne yapmalıyım?

Bu, çoğu hastada antibiyotiğin yetersiz olmasından değil, tablonun bakteriyel olmamasından kaynaklanır. Yeni bir antibiyotik denemek yerine, tipin yeniden değerlendirilmesi ve farklı bir tedavi yoluna geçilmesi gerekir.

Bisiklete binmek zararlı mı?

Uzun süreli bisiklet kullanımı perine bölgesine baskı yaparak şikayetleri artırabilir. Alevlenme dönemlerinde ara verilmesi, sonrasında uygun sele kullanılması önerilir.

Sonuç

Prostatit, yaygın görülen ama en çok yanlış yönetilen ürolojik sorunlardan biridir. Hastaların çoğunda tablo bakteriyel değildir; buna rağmen tedavi çoğu zaman tekrarlayan antibiyotik kürlerinden ibaret kalır.

Doğru yaklaşım, hangi tipte olunduğunu belirlemek ve tedaviyi buna göre kurmaktır. Bu yapıldığında, uzun süredir şikayeti olan hastalarda bile belirgin iyileşme sağlanabilir.

Unutmayın: Ateş, titreme ve idrar yapamama ile seyreden tablo acil değerlendirme gerektirir. Uzun süren pelvik ağrı şikayetinde ise bir üroloji uzmanına başvurmanız önerilir.